Dieta bezglutenowa czy konieczna?

chleb bezglutenowy
fot. chleb bezglutenowy toskański z oregano

Dieta, która wyklucza całkowicie gluten, jest już od paru lat bardzo popularna. Tak popularna, że część z nas zaczyna się zastanawiać, czy rzeczywiście Ci wszyscy słynni ludzie lub osoby z naszego otoczenia, które stosują tę dietę i do niej zachęcają, rzeczywiście muszą to robić. Zapewne bardzo często nie muszą, tylko czynią to na fali popularności takiego stylu życia. W końcu mówią o nim celebryci w mediach, można przeczytać o tym w gazecie, a w sklepach pojawia się coraz więcej produktów bezglutenowych. Jest, więc w tym pewien element mody, który sprawił, że na osobę stosującą dietę bez glutenu patrzy się z pobłażliwością. Jak na kogoś, kto uległ modzie i dał się nabrać na stosowanie rozwiązań, których osobiście nie potrzebuje. Jednak popularność tej diety ma również swoje dobre strony i korzystają na tym osoby, których organizmy rzeczywiście bardzo źle na gluten reagują, czyli np. chorujące na celiakię. Od kiedy producenci produktów spożywczych zrozumieli, że żywność bezglutenowa powinna cieszyć się dużym powodzeniem, coraz więcej dostępnej jest jej na rynku i coraz bardziej jest urozmaicona. Powstają też miejsca, które specjalizują się w przygotowywaniu produktów bez glutenu. Restauracja lub piekarnia bezglutenowa może być prawdziwym wybawieniem dla osoby, która od lat zmuszona jest przygotowywać sobie samodzielnie posiłki i tęskni za daniami, które do tej pory były dla niej zakazane.

Kiedy konieczna jest dieta bezglutenowa?

Wśród wielu osób wykluczających gluten z diety tylko i wyłącznie z powodu mody, znajdują się również takie, dla których jest to konieczność. Ich organizmy rzeczywiście reagują źle na gluten, dlatego musi on być całkowicie usunięty z diety. Najczęściej słyszymy o osobach chorujących na celiakię, ale nie jest to jedyna dolegliwość związana z nietolerancją glutenu. Spójrzmy, jakie choroby wymagają stosowania diety bez glutenu, są to:

  • choroba Duhringa
  • nadwrażliwości na gluten
  • alergia na gluten
  • celiakia

Choroba Duhringa to skórna postać cieliaki, która objawia się między 14 a 40 rokiem życia. Na skórze pojawiają się swędzące i wrażliwe pęcherzyki, rumień lub grudki, które chory często drapie, w wyniku czego powstają strupki lub blizny. Zmiany te pojawiają się zazwyczaj na kolanach, łokciach, pośladkach, tułowiu, twarzy i owłosionej skórze głowy. W niektórych przypadkach może również dojść do zaniku kosmków jelitowych.

Nadwrażliwości na gluten występuje w momencie, gdy część osób wykazuje nieprawidłowe reakcje po spożyciu glutenu, choć badania nie potwierdzają występowania we krwi przeciwciał, które są charakterystyczne dla celiaki. Nie mają też zmian w śluzówce jelita. Jednak po zjedzeniu posiłku z glutenem pojawiają się mdłości i wymioty, ból brzucha i głowy, osłabienie lub uczucie zmęczenia, wysypka, splątanie i dolegliwości jelitowe, łącznie z biegunką, wzdęciami, zaparciami i przelewaniem w jelitach.

Alergia na gluten objawia się podobnie do innych alergii pokarmowych. Reakcja uczuleniowa występuje od paru minut do godziny po jego spożyciu, wtedy jest to reakcja natychmiastowa. Może też pojawić się po 1-2 dniach i wtedy jest to reakcja późna. Zazwyczaj występuje kilka objawów w tym samym czasie, są nimi biegunka, wymioty, pokrzywka na skórze, katar, zmiany skóry w typie atopowego zapalenia skóry lub nawet skurcz oskrzeli i wstrząs anafilaktyczny.

Celiakia jest to choroba autoimmunologiczna i dziedziczna, która objawia się tak silną nietolerancją na gluten, że w wyniku jego spożywania zanikają kosmki jelita cienkiego. Są one odpowiedzialne za wchłanianie składników odżywczych, więc ich zanik sprawia, że organizm nie jest w pełni odżywiony. Osoba chora na celiakię musi już do końca życia stosować dietę bez glutenu, by uniknąć niepożądanych efektów.

Zasady diety wykluczającej gluten

Konieczność stosowania diety bez gluteny sprawia, że należy uważnie analizować każdy swój posiłek. Gluten może bowiem występować w takich produktach, o których nigdy nie pomyślelibyśmy, że mogą go zawierać. W związku z tym każda rzecz, każdy płyn, który zamierzamy spożyć, musi być przez nas sprawdzony na zawartość glutenu. Dużym ułatwieniem są oznaczenia na opakowaniach. W związku z wymogami Unii Europejskiej, każdy produkt musi posiadać na opakowaniu informacje o zawartych w produkcie alergenach, a więc również o glutenie. W związku z coraz większą świadomością społeczeństwa w temacie chorób związanych z glutenem, pojawia się też coraz więcej produktów bez tego składnika, które mają to bardzo widocznie zaznaczone na przodzie opakowania. Czytajmy, więc skład produktu i szukajmy produktów, które posiadają laboratoryjne potwierdzenie braku glutenu, a zakupy staną się dużo prostsze. To co w pierwszej kolejności należy z diety wykluczyć to większość zbóż i produktów z nich wykonanych. Natomiast dozwolony w naszej diecie jest ryż biały i brązowy, mąki i kasze ze zbóż naturalnie bezglutenowych, kukurydza, amarantus, quinoa, gryka oraz proso. Dozwolone są również wszystkie, nieprzetworzone mięsa, ryby i jaja, sery, mleka, maślanki i jogurty naturalne. Należy pamiętać, że ufać możemy tylko produktom w swej podstawowej formie. Im bardziej żywność została przetworzona, tym więcej może zawierać dodatków ze szkodliwym glutenem.. Zalicza się do nich np. słód jęczmienny, zagęstniki lub błonnik pszenny. Dlatego o ile nie musimy obawiać się świeżego, surowego mięsa, tak już wszelkie wędliny i wyroby masarskie muszą być przez nas przeanalizowane pod kątem występowania w nich glutenu. Na pewno bezpieczne są też tłuszcze oraz świeże i mrożone owoce i warzywa.

Bezglutenowe posiłki a wyjazdy i jedzenie na mieście

To co na pewno jest trudne dla każdej osoby zmagającej się w alergią lub nietolerancją pokarmową, to problemy z jedzeniem poza domem. Samodzielnie przygotowywane posiłki dają gwarancję, że użyjemy tylko dozwolonych dla nas produktów. Natomiast jedzenie posiłków przyrządzonych przez kogoś innego, często obcego, nigdy nam tej gwarancji nie da. Tak samo dopytywanie o zawartość glutenu w daniu, które chcemy zamówić lub produktu w sklepie, który chcemy kupić. Wciąż duża część społeczeństwa nie zdaje sobie sprawy, jak wiele składników i produktów spożywczych zawiera w sobie gluten. Do tej pory większość osób chorujących na jakąkolwiek chorobę objawiającą się nietolerancją na gluten, musiała wykluczyć ze swojej diety bardzo wiele lubianych składników posiłków. Takich jak chleb, ciasta i ciastka, pizza lub inne fastfoody. Oczywiście można samodzielnie przygotować sobie choćby chleb bezglutenowy, jednak wymaga to wiedzy, umiejętności i czasu. Niemożność zjedzenia wielu produktów sprawia również, że kłopotliwe stają się wyjazdy wakacyjne lub wyjścia z przyjaciółmi. Przygotowywanie w tym czasie swoich posiłków, zamiast zjedzenia wraz z innymi w knajpie, może być naprawdę dołujące. Dlatego, gdy się gdzieś wybieramy, warto sprawdzić ofertę sklepów i restauracji, które posiadają w swojej ofercie produkty i danie bezglutenowe, a może nawet się w nich specjalizują i tylko takie w swojej ofercie mają. Specjalistyczna piekarnia bezglutenowa będzie więc oferować nam nie tylko chleb bezglutenowy, ale również inne bezglutenowe wyroby piekarnicze i cukiernicze. Tak samo knajpa bezglutenowa będzie posiadać całe bezglutenowe menu, z którego każdy wybierze coś dla siebie. Obecnie powstają specjalne serwisy internetowe, które pozwalają w łatwy sposób wyszukać bezglutenowe miejsce w lokalizacji, do której się wybieramy. Warto zrobić to jeszcze przed wyjazdem i przygotować sobie listę sprawdzonych miejsc. Jeśli w danej miejscowości nie ma specjalistycznych, bezglutenowych lokalizacji, zawsze można też podzwonić po różnych restauracjach i dopytać, czy dają możliwość modyfikowania składników dań, a następnie wyjaśnić to osobie przyjmującej zamówienie. Nie należy się wstydzić, ani mieć żadnych obaw, tylko zadawać pytania, by mieć pewność, że otrzymamy bezpieczny posiłek. Sytuacja osób z nietolerancją glutenu jest na pewno coraz lepsza, gdyż mają coraz większe możliwości jedzenia poza domem. Również takich produktów, które wydawałoby się, że muszą całkowicie wykluczyć ze swojej diety. Pieczywo, pizza, ciasta i inne produkty mogą być teraz wykonane z mąki bezglutenowej, która jest coraz łatwiej dostępna praktycznie w każdym sklepie.