Czy jestem bezglutenowy?

fot. prawie kompletna:) ekipa piekarni bezglutenowej

Nie da się zaprzeczyć, że panuje swoista moda na bezglutenową żywność. Jednak trzeba wyraźnie zaznaczyć, że gluten, a zwłaszcza jego nadmiar, szkodzi nawet tym osobom, które nie chorują na celiakię. Jeśli masz wątpliwości co do tego, czym jest gluten i komu on naprawdę zagraża, przeczytaj ten artykuł i uzupełnij swoją wiedzę o informacje, które być może pomogą Ci zadbać o swoje zdrowie i dobre samopoczucie.

Gluten i jego działanie

Choć coraz więcej osób boi się glutenu, to nie każdy wie, czym tak naprawdę jest ta substancja. Powszechnie wiadomo, że nie brakuje go w białym pieczywie, ale nie wszyscy mają świadomość tego, że jest to nic innego jak białko obecne w pszenicy, orkiszu, owsie, jęczmieniu i życie. W tradycyjnym chlebie gluten jest spoiwem – chleb bezglutenowy zawiera jego zamiennik. Warto wiedzieć, że sam gluten nie tuczy (niektórzy unikają go, sądząc, że to od niego tyją,), bo to węglowodany, w które obfituje pieczywo pszenne, dostarczają mnóstwa kalorii. Jednak jednym z objawów celiakii czy alergii na gluten rzeczywiście jest wzdęty brzuch.

Gluten jest przyczyną celiakii, ale też i innych schorzeń. Szacuje się, że na celiakię choruje około 2% społeczeństwa, z kolei aż co czwarta osoba cierpiąca na alergię pokarmową ma alergię właśnie na gluten. Nie można tu także pominąć grupy osób z nadwrażliwością na to białko. Najwięcej kobiet i mężczyzn z taką dolegliwością mieszka w Stanach Zjednoczonych – według przeprowadzonych badań już co dwudziesta osoba po spożyciu żywności z glutenem ma tam objawy takie, jak alergik, mimo że testy nie wykazały uczulenia. Warto zaznaczyć, że z roku na rok coraz większa część społeczeństwa ma problem z tolerancją glutenu. Przyczyną tego jest zanieczyszczenie środowiska, a także to, że pszenica, którą uprawia się obecnie, jest zmodyfikowana genetycznie i bardzo różni się od pszenicy, z której robiło się chleb i bułki kilkadziesiąt lat temu.

Trzy typy celiakii

Choroba ta ma podłoże immunologiczne i może mieć łagodną lub ciężką postać. Objawy nie u każdej osoby są takie same i mają różne nasilenie. Wyróżnia się trzy jej rodzaje:

  • pełnoobjawowa,
  • skąpoobjawowa,
  • utajona.

Celiakia pełnoobjawowa lub inaczej klasyczna jest dużo rzadsza niż utajona oraz skąpoobjawowa i ma charakterystyczne objawy, choć czasem nie jest rozpoznana, ponieważ myli się ją z przejawami stresu, alergii lub bierze za objawy zespołu jelita drażliwego. Taka postać celiakii wiąże się utratą wagi i jednoczesnym powiększeniem obwodu brzucha, anemią, przewlekłą biegunką, osteoporozą, opryszczkowym zapaleniem skóry i złym samopoczuciem. W przypadku dzieci, które są, podobnie jak starsze osoby i kobiety w ciąży, najbardziej narażone na tę chorobę, objawia się ona także zahamowaniem wzrostu i zaburzeniem rozwoju. Chorujący na celiakię doznają uszkodzenia kosmków jelitowych, dlatego wchłanianie substancji odżywczych jest u nich zaburzone.

Celiakia skąpoobjawowa albo ubogoobjawowa występuje najczęściej. Charakteryzuje się tym, że zmiany zachodzą jedynie w błonie śluzowej jelita cienkiego. Może być przyczyną: podwyższonego cholesterolu, poronień, problemów ze skórą i z układem autoimmunologicznym oraz zaburzeń neurologicznych, takich jak padaczka czy ataksja. Dość często ten typ celiakii wiąże się z niedorozwojem szkliwa zębowego, ponadto w jamie ustnej chorego pojawiają się afty i skarży się on na bóle głowy.

Gdy mamy do czynienia z celiakią ukrytą (utajoną), jelito nie ma zmian chorobowych, jednak diagnoza potwierdza obecność określonych przeciwciał. Taki stan może przerodzić się w klasyczną celiakię – przejawi się to między innymi zanikiem kosmków jelitowych. Jeśli chodzi o objawy, na które skarżą się osoby z tym typem celiakii, to są to na początku łagodne bóle kostne, stany zapalne jamy ustnej i biegunki.

Diagnoza celiakii

Aby zdiagnozować tę chorobę, trzeba najpierw udać się do lekarza rodzinnego lub pediatry, który po przeprowadzeniu wywiadu decyduje, czy kierować pacjenta do gastroenterologa lub gastroenterologa dziecięcego na specjalistyczne badania. Oczywiście nie zawsze lekarz pierwszego kontaktu widzi potrzebę dalszych badań, nawet jeśli pacjent rzeczywiście ma objawy budzące niepokój. Jeśli u pacjenta nie ma objawów zespołu złego wchłaniania, to lekarz może niestety zbagatelizować sprawę.

Diagnoza celiakii u gastroenterologa polega na wykonaniu badania krwi i oznaczeniu przeciwciał: EmA, tTG, DGP albo GAF. Kolejnym etapem jest wykonanie biopsji jelita cienkiego, które umożliwia ustalenie stanu kosmków jelitowych. Warto jeszcze wspomnieć o badaniach genetycznych (na celiakię chorują osoby o pewnych predyspozycjach genetycznych). Specjaliści potwierdzają, że wykonanie takich badań może jedynie wykluczyć celiakię.

Przed zdiagnozowaniem choroby, niewskazana jest dieta bezglutenowa. Jej samodzielne rozpoczęcie spowoduje niemożność przeprowadzenia skutecznej diagnostyki, ponieważ organizm zaprzestanie wytwarzać przeciwciała, które trzeba oznaczyć.

Alergia i nadwrażliwość na gluten

W przypadku alergii na gluten, chorzy skarżą się na problemy ze skórą, pojawiają się u nich także skurcze oskrzeli, nie mają jednak oni zaniku kosmków jelitowych. Alergię na gluten można zdiagnozować dzięki testom skórnym oraz oznaczeniu przeciwciał IgE. Nadwrażliwość na gluten można stwierdzić, jeśli testy nie potwierdzą alergii, jednak wykażą obecność przeciwciał AGA IgA bądź IgG.

Dieta bezglutenowa nie musi być nudna

Zdiagnozowana celiakia oznacza, że eliminacja glutenu z pożywienia jest konieczna – i to na stałe. Jednak dzięki niej możliwa jest pełna regeneracja kosmków jelitowych i powrót organizmu do dobrego stanu. Na szczęście w dzisiejszych czasach konieczność przejścia na dietę, która całkowicie wyklucza lub ogranicza gluten, wcale nie wiąże się z koniecznością spożywania niesmacznych, niezbyt też efektownie wyglądających i pachnących posiłków. Jednak trzeba uważać, by nie zastąpić żywności z glutenem produktami bezglutenowymi, ale wysoko przetworzonymi, które są po prostu niezdrowe.

Dla wielu osób podstawą przynajmniej dwóch codziennych posiłków jest pieczywo. Co zrobić, jeśli trzeba wprowadzić do swojego menu poważne zmiany i usunąć z jadłospisu to, co zawiera białko występujące w najpopularniejszych zbożach? Przede wszystkim należy postawić na chleb bezglutenowy, którego wypiekiem zajmuje się piekarnia bezglutenowa. Takie pieczywo jest naprawdę pyszne, jeśli wykonują je osoby dobrze znające się na rzeczy! Mnóstwo dzieci i dorosłych, którzy zrezygnowali z białego pieczywa na rzecz tego upieczonego z mąk bezglutenowych, było zaskoczonych ich bogatym smakiem. Narzuca się jednak pytanie: które mąki są bezglutenowe? Otóż zarówno mąka jaglana, jak i gryczana, kukurydziana oraz ryżowa to mąki niezawierające tego cieszącego się złą sławą białka!

Prawdziwym skarbem jest zaufana piekarnia bezglutenowa – najlepiej, aby miała zróżnicowaną ofertę. W takim miejscu można każdego dnia kupić smaczne, chrupiące i wspaniale pachnące świeże pieczywo bezglutenowe, które spożywa się z prawdziwą przyjemnością. Twoja piekarnia bezglutenowa na pewno zainspiruje Cię do przyrządzania wyjątkowo oryginalnych, przepysznych kanapek, choć dobry chleb bezglutenowy smakuje wybornie nawet bez dodatków!